Een kunstgalerij kan ten aanzien van de beeldende kunstenaar in verschillende hoedanigheden optreden:
· * als wederverkoper
· * als makelaar
· * als lasthebber
· * als commissionair
De hoedanigheid van de kunstgalerij is van belang voor het btw-tarief en de plaatsbepaling.
De kunstgalerij als wederverkoper
Een wederverkoper koopt de kunstwerken aan van de kunstenaar en de galerijhouder verkoopt deze opnieuw aan de uiteindelijke klant. Het betreft twee verschillende leveringen van een goed.
Het verlaagd tarief van 6 % is enkel van toepassing indien de levering gebeurt door de kunstenaar zelf. De galerijhouder moet 21 % aanrekenen op de verkoop.
Voorbeeld: Een schilder verkoopt een schilderij voor 600 euro aan een kunsthandelaar die op zijn beurt dit schilderij doorverkoopt aan een kunstverzamelaar voor 1.000 euro. De kunsthandelaar verzoekt de schilder het schilderij rechtstreeks te verzenden naar de kunstverzamelaar. In dit geval heeft men twee leveringen: een levering van de schilder aan de kunsthandelaar en een levering van de kunsthandelaar aan de kunstverzamelaar. De kunsthandelaar heeft evenwel nooit het schilderij effectief in bezit genomen.
De kunstenaar maakt een factuur over aan de galerij van 636 euro (600 euro + 36 euro (6 % btw)).
De galerij maakt een factuur op voor de koper van 1.210 euro (1.000 euro + 210 euro (21 % btw)). De koper betaalt 1.210 euro.
De kunstgalerij als makelaar/ lasthebber
De makelaar is een onafhankelijk tussenpersoon met als opdracht het bemiddelen bij de totstandkoming van overeenkomsten. De kunstgalerij die als makelaar optreedt brengt de koper en de kunstenaar bij elkaar die dan zelf de overeenkomst sluiten. De kunstenaar verkoopt het werk rechtstreeks aan de koper. De kunstgalerij rekent een commissieloon aan voor zijn tussenkomst.
In vele gevallen heeft de makelaar tevens een vertegenwoordigingsopdracht en sluit hij de overeenkomst in naam en voor rekening van de kunstenaar In dit laatste geval treedt hij op als lasthebber.
Voorbeeld van kunstgalerij als makelaar:
De kunstenaar maakt een factuur over aan de koper van 1060 euro (1.000 euro + 60 euro (6 % btw)).
De galerij maakt een factuur over aan kunstenaar van 484 euro (400 euro + 84 euro (21 % btw)). De koper betaalt 1.060 euro.
De kunstgalerij als commissionair
In tegenstelling tot de makelaar handelt de commissionair voor rekening van een opdrachtgever. In tegenstelling tot de lasthebber sluit de commissionair in eigen naam de overeenkomst met de wederpartij en is de opdrachtgever ten aanzien van de verkoopsovereenkomst een derde.
De kunstgalerij treedt op in eigen naam, maar voor rekening van de kunstenaar. Het verlaagd tarief kan niet worden toegepast.
Voorbeeld van kunstgalerij als commissionair:
De kunstgalerij maakt in eigen naam, maar voor rekening van de kunstenaar een factuur over aan koper van 1.210 euro (1.000 euro + 210 euro (21 % btw)).
De kunstenaar maakt een factuur op aan galerij van 636 euro (600 euro + 36 euro (6 % btw)). De koper betaalt 1.210 euro.
De winstmargeregeling voor galerijhouders en bij openbare veilingen
Verkopers van kunstvoorwerpen, antiquiteiten en voorwerpen voor verzamelingen kunnen opteren voor de winstmargeregeling. Hetzelfde geldt voor galerijhouders die optreden als commissionair en wederverkoper bij openbare veilingen.
Overeenkomstig artikel 58 WBTW is deze regeling van toepassing op de verkoop van tweedehandsgoederen, kunstvoorwerpen, verzamelingen en antiquiteiten.
Het bijzondere aan de winstmargeregeling is dat de btw door de wederverkoper enkel wordt geheven op de winstmarge van de verkoper (= de verkoopprijs - de aankoopprijs), verminderd met de btw in de winstmarge.
Voorbeeld:
Factuur van kunstenaar aan galerij: 600 euro + 36 euro (6 % btw) = 636 euro.
Factuur van galerij aan koper: 1.036 euro + 84 euro (21 % btw over marge, m.b. 1.036 euro – 636 euro x 21 %) = 1.120 euro.
Koper betaalt 1.120 euro.
De keerzijde is dat de wederverkoper geen recht op aftrek van voorbelasting. De belastingplichtige wederverkoper heeft evenwel steeds de keuze om voor elke transactie toch te opteren voor de normale regeling.
De administratie heeft de winstmargeregeling voor kunstvoorwerpen en de verkopen op openbare veilingen uitvoerig toegelicht in aanschrijving nr. 95/001. Wederverkopers die wensen te verkopen onder de margeregeling zullen nog een aantal administratieve formaliteiten dienen te vervullen.
Bron: Jan Souvereyns, in 'Sociale en fiscale spelregels voor kunstenaars', ed. Souvereyns, G. en Vanheusden, E., UGA, 2009, p. 400-402